Tổng thống Trump phát biểu tại Nhà Trắng vào ngày 20/2, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ việc ông sử dụng quyền khẩn cấp để áp đặt thuế quan thương mại. Ảnh: VCG
Ngày 21/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: "Sau khi xem xét kỹ lưỡng, chi tiết và đầy đủ phán quyết lố bịch, cẩu thả và mang tính chống lại nước Mỹ của Tòa án Tối cao về thuế nhập khẩu, tôi sẽ nâng thuế nhập khẩu toàn cầu 10% lên 15% , có hiệu lực ngay lập tức".
Tổng thống Mỹ cho biết đây là con số tối đa được cho phép và đã được kiểm chứng về mặt pháp lý. Ông cũng tuyên bố trong vài tháng tới, chính quyền sẽ xác định và công bố các mức thuế nhập khẩu mới hợp pháp, để tiếp tục quá trình "khiến nước Mỹ vĩ đại trở lại".
Trước đó, ngày 20/2, Tổng thống Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%. Mức thuế này có hiệu lực kể từ 0h01 ngày 24/2 (theo giờ Mỹ), trong 150 ngày. Động thái này của Tổng thống Mỹ để đáp trả phán quyết cùng ngày của Tòa án Tối cao Mỹ, khi cơ quan này bác bỏ chính sách thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) của ông.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters
Chuyên gia cảnh báo giá hàng hóa tại Mỹ khó giảm sau phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu của Tòa án Tối cao, trước những động thái đáp trả từ ông Trump.
Theo ước tính của Global Trade Alert, phán quyết bác bỏ thuế quan của Tòa án Tối cao Mỹ giúp hạ mức thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ xuống gần một nửa, cụ thể từ 15,4% xuống còn 8,3%.
Sau phán quyết thuế, nhiều người Mỹ khó mua hàng giá rẻ?
Tổng thống Trump nâng thuế nhập khẩu lên 15% với toàn bộ thế giới. Ảnh: Reuters
Khi được hỏi về phán quyết có ý nghĩa gì đối với người tiêu dùng nước này, bà Stephanie Roth, chuyên gia kinh tế trưởng tại Wolfe Research nói "không gì cả". Nguyên nhân là Tổng thống Trump vẫn còn các đòn bẩy thuế quan khác để sử dụng.
Hơn nữa, việc Tổng thống Trump không lùi bước càng củng cố niềm tin của các nhà kinh tế rằng phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ khó làm thay đổi cục diện giá cả tiêu dùng tại Mỹ. Theo tổ chức Tax Foundation, chính sách thuế của Tổng thống Mỹ đã làm tăng thêm trung bình 1.000 USD chi phí cho hộ gia đình nước này trong năm 2025.
Theo nhận định của ông Scott Lincicome, Phó chủ tịch phụ trách kinh tế và thương mại tổng quát tại Viện Cato, các công ty luôn miễn cưỡng giảm giá. Nhưng giờ đây, ông Trump đã cho họ một cái cớ hoàn hảo để không làm vậy.
Tàu chở hàng ở cảng biển. Ảnh: Jiji press
Ông Michael Strain, nhà kinh tế thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ, cảnh báo rằng tác động của phán quyết thuế với người tiêu dùng có thể hạn chế. Nguyên nhân là do chính quyền Trump vốn có sẵn kế hoạch duy trì chính sách thuế theo các thẩm quyền pháp lý khác từ trước, và chỉ chờ tung ra khi nhận phán quyết bất lợi.
Hơn nữa, Tòa án Tối cao lưu ý rằng Tổng thống Trump vẫn còn các quyền hạn khác, bao gồm vận dụng các Điều 301 (hành vi vi phạm cạnh tranh không lành mạnh) và 232 (an ninh quốc gia) để tăng mạnh thuế với thép, nhôm và nhiều mặt hàng nhập khẩu khác. Hiện tại, các mức thuế áp dụng theo hai điều khoản này vẫn còn giữ nguyên hiệu lực.
Do đó, nhà kinh tế Michael Strain cho rằng giá cả sẽ tăng trong năm 2026. Ông dự báo rằng, ngay cả khi thuế giảm, các doanh nghiệp có thể chuyển gánh nặng thuế quan sang người tiêu dùng nhiều hơn so với năm 2025. Do đó, họ khó cảm thấy sự khác biệt lớn.
Tương tự, theo các chuyên gia, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh ở Mỹ cũng chưa thấy khả năng giảm giá. Bởi vì nhiều mức thuế khác vẫn duy trì, diễn biến thương mại có chiều hướng bất ổn trước các động thái đáp trả của Tổng thống Trump, cùng với hàng loạt chi phí leo thang khác. Theo Hiệp hội Nội thất Gia đình, đại diện cho 15.000 cửa hàng nội thất ở Bắc Mỹ, phán quyết không ảnh hưởng đến thuế quan áp lên thép, đồ nội thất bọc vải, tủ bếp và tủ lavabo.
Theo bà Erica York, Phó chủ tịch phụ trách chính sách thuế liên bang tại Tax Foundation, thuế suất hiệu dụng mà doanh nghiệp phải trả đã giảm còn khoảng 4,5% sau phán quyết của Tòa án Tối cao, từ mức 10%. Đây cũng là thuế trung bình thực tế mà hàng nhập khẩu chịu, tính trên tổng giá trị hàng hóa, và thường thấp hơn thuế suất danh nghĩa vì tận dụng các ưu đãi, miễn giảm.
Tuy nhiên, theo vị chuyên gia này, nhiều doanh nghiệp đã gánh chi phí tăng thêm từ thuế của Tổng thống Trump từ năm ngoái đến nay. Do đó, ngay cả khi tỷ lệ thuế hiệu dụng giảm, giá cả cũng khó biến động mạnh sau phán quyết. Bà Erica York nhấn mạnh rằng: "Sẽ không có sự thay đổi về giá đột ngột chỉ sau một đêm".
Trên thực tế, vào tháng 4/2025, Tổng thống Mỹ gây sửng sốt cho cả thế giới khi công bố thuế đối ứng với toàn bộ đối tác thương mại. Theo kế hoạch này, có hơn 180 nền kinh tế sẽ chịu thuế 10 - 46%, tùy vào mức độ thâm hụt hoặc thặng dư thương mại với Mỹ.
Tuy nhiên, chỉ sau đó vài ngày, ông Trump hoãn áp dụng thuế này. Tính đến nay, mức thuế thực tế với nhiều nước đã giảm xuống nhờ đàm phán thỏa thuận thương mại. Nhưng sau vài tháng lắng dịu, thương mại toàn cầu bất ổn trở lại sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết về thuế nhập khẩu. Điều này khiến ông Trump đáp trả bằng việc áp thuế 10% thay thế.
Bài tham khảo nguồn: CNN, Reuters
