Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, hai bệnh truyền nhiễm phổ biến là tay chân miệng và sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực phía Nam. Thông tin từ ngành y tế cho thấy nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống, nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới là hoàn toàn có thể xảy ra.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm, thường tăng mạnh vào các tháng 3–5 và 9–10. Gần đây, số ca mắc có xu hướng gia tăng tại một số địa phương, trong đó trẻ nhỏ đặc biệt là lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo chiếm tỉ lệ cao.
"Đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc và 08 trường hợp tử vong. Riêng trong tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước.
Kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng EV71 đang lưu hành với tỉ lệ đáng lưu ý. Đây là chủng virus thường liên quan đến nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn, vì vậy ngành y tế đang theo dõi chặt chẽ để có biện pháp ứng phó phù hợp", ông Sơn nói.
Theo ông Sơn, nguyên nhân gia tăng bệnh được xác định đến từ nhiều yếu tố như thời tiết nóng ẩm đến sớm, tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát triển.
Ông Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết tay chân miệng và sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương.
Bên cạnh đó, sự lưu hành của chủng EV71 làm tăng nguy cơ ghi nhận các trường hợp bệnh diễn biến nặng. Mặt khác, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo nên nguy cơ lây lan cao hơn.
Ông Sơn nhấn mạnh: "Nếu trẻ không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong lớp học và cộng đồng".
Hiện nay, ngành y tế đang kết hợp nhiều kênh để phát hiện sớm ca bệnh, gồm báo cáo từ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thông tin cảnh báo từ cộng đồng, trường học. Đồng thời, ngành y tế phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương để phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ, hướng dẫn xử trí kịp thời và hạn chế lây lan.
Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng được theo dõi sát và được hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên nhằm cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa trường hợp tử vong.
Trong trường học, các biện pháp phòng bệnh được triển khai đồng bộ như vệ sinh lớp học, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc; đảm bảo môi trường thông thoáng; tăng cường truyền thông cho giáo viên và phụ huynh. Việc phối hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – ngành y tế được xem là yếu tố then chốt để kiểm soát dịch.
Cùng với tay chân miệng, sốt xuất huyết cũng đang bước vào giai đoạn có nguy cơ gia tăng. Đây là bệnh lưu hành tại Việt Nam thường bùng phát vào mùa mưa khi điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho hay, tính từ đầu năm 2026 cả nước ghi nhận 31.927 ca mắc và 4 trường hợp tử vong. Số ca xuất hiện sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phía Nam. Dự báo, số mắc có thể tiếp tục tăng khi bước vào mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm và tình trạng tích trữ nước tại nhiều khu dân cư.
Ngoài yếu tố chu kỳ, các yếu tố như đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, mưa nắng thất thường và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong môi trường sống đang khiến dịch có xu hướng xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn.
"Đáng lo ngại, một bộ phận người dân vẫn còn hiểu chưa đúng về bệnh. Nhiều người cho rằng muỗi chỉ sinh sản ở nước bẩn, trong khi thực tế muỗi vằn tác nhân truyền bệnh lại đẻ trứng trong các dụng cụ chứa nước sạch như chum, vại, lọ hoa, xô chậu.
Bên cạnh đó, tâm lý trông chờ vào phun hóa chất mà chưa chú trọng diệt bọ gậy tại nguồn cũng làm giảm hiệu quả phòng bệnh", ông Sơn cho biết.
Tính từ đầu năm 2026 cả nước ghi nhận 31.927 ca mắc sốt xuất huyết và 4 trường hợp tử vong.
Theo khuyến cáo của ngành y tế, phòng, chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào ý thức của cộng đồng. Mỗi gia đình cần duy trì thói quen kiểm tra, loại bỏ các vật dụng đọng nước hằng tuần; đậy kín dụng cụ chứa nước; thay nước bình hoa và cọ rửa các vật dụng sinh hoạt.
Bên cạnh đó, người dân cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày lẫn ban đêm bằng các biện pháp như ngủ màn, mặc quần áo dài tay, sử dụng sản phẩm xua muỗi. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, không tự ý điều trị tại nhà.
Đồng thời theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, thông điệp quan trọng được nhấn mạnh là "Không có lăng quăng, bọ gậy thì không có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết". Những hành động nhỏ nhưng được thực hiện thường xuyên sẽ góp phần quyết định trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng" .
Cả tay chân miệng và sốt xuất huyết đều là những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thuận lợi. Việc chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và xử lý kịp thời không chỉ giúp giảm số ca mắc mà còn hạn chế các trường hợp nặng, tử vong.
Trong bối cảnh dịch bệnh có thể gia tăng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức phòng ngừa, đồng hành cùng ngành y tế và chính quyền địa phương để kiểm soát hiệu quả, không để dịch bùng phát trên diện rộng.
Kim Thoa
